SCHEIDINGSANGST HEB JE SAMEN

Veel mensen willen tegenwoordig hun hond in het gezin laten deelnemen als volwaardig gezinsgenoot. Als kind welke men nooit had, of juist weer opnieuw in de hond heeft gevonden. Dat is een niet te stuiten ontwikkeling. Eindelijk krijgt de hond daardoor een volwaardigere rol binnen een mensengezin. Soms ontstaan echter juist door deze intense opname in het gezin, gedragsproblemen. Dan blijkt dat liefde en binding ook te sterk ontwikkeld kan zijn.

Binding. Is dat niet wat we allemaal willen? Heerlijk om je hond alle liefde te geven die je in je hebt en altijd goed voor hem te zorgen. Natuurlijk mag hij lekker knus bij u op de bank en krijgt veel knuffels en aandacht. U en uw hond genieten maximaal van elkaar. Niks mis mee zou je zeggen. Toch kan de band die zo ontstaat ontaarden in enorme gedragsproblemen: scheidingsangst.

Scheidingsangst is de heftige uitvoering van ‘niet alleen kunnen zijn’. Honden die niet alleen kunnen zijn hebben eenvoudig niet geleerd er op te vertrouwen dat de eigenaar terug komt. Daardoor onstaat stress, en die moet geuit worden. Meestal blijft het bij blaffen en huilen. Honden met scheidingsangst hebben meestal eveneens niet geleerd alleen te zijn. Eén van de oorzaken van scheidingsangst ligt daarenboven in een enorm sterke emotionele én lichamelijke band tussen eigenaar en hond. De twee zijn onafscheidelijk, voelen zich met elkaar verbonden, zijn twee handen op één buik. De band kenmerkt zich door afhankelijkheid van elkaar. De eigenaar doet vanuit gevoelens van liefde alles om het de hond naar de zin te maken. De hond doet alles om bij de eigenaar in de buurt te blijven. De hond staat centraal in het denken van de eigenaar. Niets wordt gedaan of gepland zonder eerst te bedenken wat er voor de hond geregeld moet worden. Ook wordt de hond vaak snel zielig gevonden. Daarom wordt hij nooit alleen gelaten, maar bijvoorbeeld bij de familie onder gebracht. als men even weg moet. Wanneer de eigenaar samen met de hond is, is er voortdurend contact.

De eigenaar zit overmatig vaak met de handen aan de hond, meestal volkomen onbewust. Kenmerkend is dat in deze situaties de hond op de bank mag liggen en op bed mag slapen. Soms zelfs onder de dekens.

Zo wordt de basis gelegd voor extreme afhankelijkheid. Door al die goedbedoelde betutteling verliest de hond alle gevoel voor zelfstandigheid en kan probleempjes niet meer zelf oplossen. Er is afhankelijkheid ontstaan onder de noemer van ‘band hebben met je hond’. En hoe meer de hond de eigenaar nodig heeft (aangeleerde afhankelijkheid), hoe meer de eigenaar zijn ei van liefde en zorg geven in de hond kwijt kan.

Honden met scheidingsangst leven mijn inziens in emotionele en pychische ellende. Ze zijn al hun zelfvertrouwen kwijt en voelen zich verlaten of weten zeker dat ‘het’ vast dadelijk gaat gebeuren. De latente angst wordt dagelijkse angst, ook al is de

baas er wel. De baas zou immers zomaar plotseling weg kunnen zijn, stel je vóór! Feitelijk is scheidingsangst een probleem van eigenaar én hond. Je kunt het slechts sámen ontwikkelen!! Een kenmerkende eigenschap van relaties met scheidingsangst is, dat de eigenaren vaak -niet altijd- de neiging hebben de extreme problemen te bagatelliseren. Of zelfs volkomen te negeren. Men wil het niet zien of men kán het niet zien. Laat staan handelen.

Gevolgen. De gevolgen zijn zeer ernstig en het welzijn van de hond is buitengewoon geschaadt. Wanneer de hond tóch een keer alleen gelaten moet worden en er geen oppas voor die dag is, raakt hij volkomen in paniek en raakt emotioneel en psychisch totaal oververhit. Dat komt omdat hij ervaart dat de wereld vergaat als zijn baasje niet bij hem is. Hij MOET hem bij zich in de buurt hebben. Alléén is hij niets, is hij overgeleverd aan zichzelf. Maar zelfstandigheid heeft hij afgeleerd!! Paniek alom dus! De paniek kan zich uiten in extreem hijgen, kwijlen in slierten, uren (!) panisch krabben om uit de bench te komen totdat de nagels afgebroken zijn, blaffen, huilen, neurotisch gedrag als zijn eigen staart najagen of in zijn eigen poten bijten, zich door een deur heen vreten, deuren totaal kapot krabben, stuckwerk van de muren bijten in een poging uit de ruimte te komen, zich in de woonkamer ontlasten… Als je het niet hebt meegemaakt kun je je bijna niet voorstellen hoe heftig dit kan zijn. Wanneer de eigenaar dan terug komt is de hond overmatig enthousiast en komt bijna niet tot rust, zó blij is hij. Het enthousiasme kan soms wel een kwatier voortduren. Zelfs ondanks de kwaadheid van de eigenaar over de gesloopte spullen.

Een gevolg van dit traumatische proces is dat de hond nóg onafscheidelijker van zijn baas wordt. De angst dat de eigenaar weggaat en hem alleen laat wordt nu ook ervaren als de eigenaar er wél is! Wat een ellende. Hij loopt deze vaak de hele dag na en zoek oogcontct, heeft zeker geen rust om ergens lekker te gaan liggen slapen, de hond trippelt de hele dag onrustig heen en weer of springt gelijk op als de eigenaar zich even beweegt of van de bank op staat. Wordt de hond naar de mand gestuurd gaat hij daar uiteindelijk na veel aandringen liggen, maar al snel staat hij weer op om even in de buurt van de eigenaar contact te maken door te kijken of even met zijn neus te duwen. Soms is het zelfs zo dat wanneer de eigenaar aandacht aan een ander persoon geeft, de hond dit al als afstand ervaart (contactverlies) en lichamelijkk opdringerig wordt (opspringen bijvoorbeeld). Er is voortdurende bevestiging nodig dat ‘het’ okay is. Er is geen innerlijke rust meer. Vaak liggen deze honden ook óp de voeten van de eigenaar. Met grote opengesprede ogen zoeken ze oogcontact en krijgen daarop natuurlijk de verwachte respons: de eigenaar kijkt terug (want ook hij heeft scheidingsangst, maar ervaart het als liefde), hij krijgt een aai, knuffel of een paar ‘geruststellende’ woorden. Dat alles stelt hem niet gerust (…) maar bevestigd voor de hond dat hij terecht angstig is voor wat komen kan!! Juist daardoor zoekt en krijgt hij nóg meer steun. De cirkel is rond.

Het welzijn van de hond is totaal geschaadt. Hij is voortdurend angstig en dat roept nóg meer beschermingsdrang van de eigenaar op. Ernstige bijkomstigheid is dat de eigenaar een sterk beschermende houding naar de hond inneemt t.o.v. diegenene die kritische opmerkingen over de situatie maakt. Het lijkt wel of de eigenaren ‘doof en blind’ zijn voor de realiteit van alle dag.

Men is niet of nauwelijks in staat de eigen rol te beoordelen en te besluiten actie te ondernemen. Pas als de hond zeer extreem gedrag gaat vertonen en bijvorbeeld huisraad totaal sloopt, of als de hond zoveel geluidsoverlast veroorzaakt dat ze door

de buren klagen of de politie of woningvereniging worden aangesproken, dan zoekt men hulp. Maar pas dán als het niet mogelijk is de problemen te omzeilen door de hond weer elders onder te brengen.
De mensen die hulzoeken hebben vaak geen enkel idee over de oorzaken van de cheidingsangst. Ze zoeken die alleen in het karakter van de hond.

Oplossingen voor dit probleem zijn er wel. Het probleem is echter dat je het niet oplost door een tijdje minder contact te zoeken. Eerst moeten zowel de hond als de eigenaar hun eigenheid en het zelfstandig kunnen funtioneren (zonder de ander) herwinnen. Losmaken van de emotionele en lichamelijke band als begin van de hersteloperatie. Het is een moeizaam proces, en niet altijd even succesvol. Juist datgene wat je altijd hebt willen voorkomen -emotionele en lichamelijke afstand- zal nu geoefend moeten worden. Dat is geen senicure. Want als de eigenaar even in oud contactmakend gedrag terugvalt, is dat de nekslag voor de hersteloperatie. Dan ‘weet’ de hond immers dat hoe lang de eigenaar ook doet voorkomen dat hij afstand houd, er binnenkort wel weer een moment komt dat hij tóch even aandacht heeft. Dat zorgt er dan voor dat de hond niet opgeeft. De scheidingsangst blijft.
Als de hesteloperatie wel succesvol afgerond is, kan begonnen worden met de hond weer een normale sociale plek in het gein te geven. Nu echter zonder de elementen die scheidingsangst veroorzaakten. Door dit proces hebben eigenaren goed ervaren waar de oorzaken vandaan komen en welke gevolgen het heeft. Ook hebben ze op het einde van het proces ervaren dat de hond veel prettiger in zijn vel zit. Duidelijk zal zijn dat men dit probleem niet zelf kan oplossen.
Er dient een goed stappenplan gemaakt te worden en voortdurend begeleiding en ondersteuning te zijn. Zowel de hond als de eigenaar hebben een hand in de rug nodig die hun het vertrouwen geeft het moeilijke proces aan te gaan. Een indicatie voor de duur van dit herstelproces is gemiddeld 6 maanden. Soms ook langer.

Vaak is het zo dat hondeneigenaren pas hulp zoeken als de problemen echt de pan uit rijzen. Veel beter zou het zijn als men in een vroeg stadium om advis vraagt. De oplossingen zijn vaak makkelijker, duren minder lang, zijn emotioneel niet zo zwaar, en teven zijn de behandelkosten lager. Op onze website www.hondentolk.nl vindt u onder de tap Gedragspraktijk een checklist voor gedragsproblemen van honden (en katten). Kunt u meerder vragen op deze checklist met ‘ja’ beantwoorden, dan is het raadzaam een afspraak voor een spreekuur te maken.